چکیده
امامت و جانشینی پیامبر اسلام (صلیالله علیه و آله) از مهمترین مباحث کلام اسلامی است که نقش تعیینکنندهای در شکلگیری دو مکتب بزرگ تشیع و تسنن داشته است. مقاله حاضر با رویکردی توصیفی–تحلیلی به بررسی جایگاه امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب (علیهالسلام) در قرآن، روایات و دیدگاههای عالمان اسلامی میپردازد. ابتدا مهمترین آیات مورد استناد در باب ولایت و امامت معرفی و تحلیل میشود، سپس روایات شاخصی همچون حدیث غدیر، ثقلین، منزلت و یومالدار بررسی میگردد. در ادامه، دیدگاههای علمای شیعه و اهلسنت و نیز برخی پژوهشهای معاصر دانشگاهی گزارش میشود. نتیجه پژوهش نشان میدهد که اگرچه قرآن بهتصریح اسمی از جانشین پیامبر سخن نگفته است، اما مجموعه آیات و روایات در نگاه شیعی دلالت بر نصب الهی امام علی (علیهالسلام) دارد؛ درحالیکه اهلسنت غالباً آنها را ناظر به فضیلت و مرجعیت دینی دانستهاند.
